Ugledna nagrada „Sreten Marić“ za najbolju esejističku knjigu u 2025. i 2026. godini pripala je Mirjani D. Stefanović za celokupan esejistički, književnoteorijski i književnoistorijski naučni opus, povodom monografije „Uvod u srpsko prosvetiteljstvo. Predgovor kao poetika“, u izdanju Izdavačke knjižarnice Zorana Stojanovića i Arhiva Vojvodine, i Đorđu Matiću za knjigu eseja „Spaseni od brodoloma. Ogledi o srpskoj kulturi“, u izdanju Orion Art.
Jednoglasnu odluku doneo je žiri u sastavu: Katarina Marić-Leobardi, Radovan Popović i Gojko Tešić.
Mirjana D. Stefanović – „Uvod u srpsko prosvetiteljstvo. Predgovor kao poetika“
Monografija „Uvod u srpsko prosvetiteljstvo. Predgovor kao poetika“, čiji su izdavači Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića i Arhiv Vojvodine, predstavlja značajan doprinos proučavanju srpskog prosvetiteljstva.
Mirjana D. Stefanović, univerzitetska profesorka koja je tokom višedecenijskog predavačkog rada delovala u Novom Sadu, Segedinu, Beču, Regensburgu i Getingenu, istraživala je srpsko prosvetiteljstvo, kao i srpsku liriku, narodnu i umetničku. Priznata je i kao stručnjak za istoriju i teoriju stiha, što potvrđuju njeni radovi objavljeni u međunarodnim akademijama nauka, kao i monografije i kritički prikazi u domaćoj i međunarodnoj periodici.
U obrazloženju žirija ističe se da, nakon književnoistorijskih radova Jovana Skerlića, nije postojala sistematska monografija posvećena ovoj izuzetno važnoj eposi, gotovo odlučujućoj za razvoj nove srpske kulture i književnosti.
Autorka polazi od drugačije periodizacije srpske književnosti, zasnovane na poetičkim načelima. Ona ta načela pronalazi i tumači u predgovorima srpskih pisaca beletrističkog usmerenja u periodu od 1690. do 1818. godine, posmatrajući ih kao oblik implicitne poetike.
Građa predgovora svrstana je žanrovski, čime se pokazuje kako su se pojavile i razvijale nove književne vrste, od kojih neke imaju utemeljenje i u srednjovekovnoj književnosti: estetika, roman, autobiografija, komedija, poslovica, basna, memoari, lirika, satiričko-bukoličko pesništvo, tragedija, pastirska igra, biografija, poetika prevoda, putopis, ep i satirička priča.
Žiri posebno ističe teorijski pristup autorke pitanju šta je književnost, kao i njeno nastojanje da odgovori na pitanje šta predstavlja srpsko prosvetiteljstvo.
Kako se navodi u obrazloženju, reč je o dragocenoj monografiji koja teorijski preispituje metodologiju srpske književne istoriografije. Polazište je ustanovljavanje poetike, a potom i kontekstualizacija srpskog prosvetiteljstva unutar celokupne srpske književnosti kao nedeljive celine.
Žiri je ocenio da je reč o kapitalnom delu i izuzetnom doprinosu književnoj nauci, posebno u proučavanju razdoblja koje i danas zrači svojom kulturnom i duhovnom snagom.
Istovremeno je istaknuto da je Mirjana D. Stefanović izuzetna poznavalac i poštovalac dela Sretena Marića, o čemu svedoči i više njenih eseja uz studije koje je svojevremeno, kao pojedinačne sveske iz opusa Sretena Marića, objavio Službeni glasnik pod uredništvom Slobodana Gavrilovića.
